• ADD = aandachtsproblemen, maar (weinig of) geen problemen met impulsiviteit of hyperactiviteit
  • veel dagdromen
  • doet alles stukje voor stukje
  • is weinig actief
  • werkt en denkt erg langzaam
  • heeft moeite met het opstarten en afhandelen van een taak
  • maakt veel veranderingen in z'n leven
• HDD = alleen hyperactiviteit en impulsiviteit, maar (weinig of) geen aandachtsproblemen
  • doen zonder denken
  • praten zonder denken
  • onrustigheid in gedachten en handelingen
  • moeilijk kunnen stilzitten
  • vaak veranderingen aanbrengen in het z'n leven
• ADHD = hyperactiviteit, impulsiviteit en concentratieproblemen
  • snel afgeleid
  • met veel dingen tegelijk bezig
  • (over)actief 
  •  wil alles snel afwerken, ook als het dan maar half gedaan is
  • wil aan 101 dingen beginnen maar werkt moeilijk de zaken af
  • handelt vooral door de impulsen, zonder het nadenken over de consequentie's.
  • onrustige gedachten, gesprekken, handelingen, bewegingen

• Chronische vergeetachtigheid
• Moeite met het maken van een tijdsindeleing
• Teveel tegelijk doen
• Moeite met het bijhouden van de financiële mogelijkheden
• Vaak verhuizen - van job veranderen  etc
• Handelen zonder na te denken over de consequentie's
• Moeite met zelfbeheersing
• Moeilijk grenzen kunnen leggen en zich daaraan houden
• Onvoldoende presteren
• Moeite met het bijhouden en/of interpreteren van de administratie
• Extreme activiteit die afgewisseld word met extreme inactiviteit
• Aanhankelijkheid
• Snel teleurgesteld zijn en moeilijk van dat gevoel af geraken
• Snel aan een taak beginnen maar die niet afwerken
• Hulp weigeren als die geboden wordt
• Concentratie-moeilijkheden
• Moeilijkheden hebben met langdurige situatie's (vb file, lang aan tafel zitten, kassa-rij)
• Afdwalende gedachten als men in een gesprek zit
• Tijdens het gesprek ineens over iets anders beginnen of de ruimte verlaten
• Erg hartstochtelijk zijn en heel intense emotie's beleven
• Veelvuldig piekeren en op momenten dat het beter zou zijn om 2 keer na te denken, impulsief reageren
• Omgekeerd levensritme: 's nachts vanalles doen en overdag slapen
• Vergeten waar men iets gelegd heeft
• Veelvuldig details over het hoofd zien
• Niet graag taken uitvoeren die concentratie vragen 
• Moeilijk een planning kunnen opmaken en zich daaraan houden.
• Rusteloosheid: friemelen, moeilijk stilzitten, ijsberen, over 2 dingen tegelijk praten,...
• Prikkelbaarheid
• Gulheid (al dan niet extreem)
• Prikkelbaarheid
• Niet op de beurt kunnen wachten
• Zich snel aangevallen voelen

• Zeker aan 6 symptomen van de bovenstaande categorie beantwoorden
• Moeten de symptomen al duidelijk zichtbaar geweest zijn voor het 7de levensjaar
• Moeten de symptomen in verschillende situaties voorkomen (vb als de patiënt rustig of gejaagd is, op het werk of thuis is etc)
• Moeten de symptomen duidelijk de prestatie's beïnvloeden, zowel op het werk als thuis, onder vrienden etc
• Er zeker van zijn dat de symptomen niet het gevolg zijn van een andere stoornis.

• De amnese
  • De hulpverlener stelt vragen over het gedrag in de kinderjaren, de medische voorgeschiedenis, de schoolprestaties, het gedrag thuis, de werkervaringen, de ziekte geschiedenis in de familie, het huidig functioneren etc. Zo'n gesprek kan men ook doen met de omgeving van de patiënt zodanig dat er niet enkel in één richting gekeken kan worden en omdat de meeste patiënten met ADHD minder zelfkennis hebben.
• Bespreking van verlagen, rapporten
  • De hulpverlener bekijkt oude schoolrapporten, werkprestatie's etc
• Test voor de cognitieve vaardigheden
  • Het meten van de concentratie, plannings-eigenschappen, geheugentests, tijdsindeling-test etc
• Tests op gebeid van mogelijke leerproblemen
  • De patiënt moet een leestest, schrijftest, rekentest, verbale expressietest en verbaal begrip-test afleggen.
• Neurologisch onderzoek
• Andere medische test
  • S.P.E.C.T scan die de bloedstroom in het hart opmeet
• Psychologische tests

• Experimenteer-fase
  • Iemand drinkt uit pure nieuwsgierigheid een glas alcohol. En wat als je dat gaat mengen met iets anders?! Of als er meer van gedronken wordt? Men voelt zich door het gebruik tijdelijk ontspannen, overdoofd en zelfs opgewekt.
• Geïntegreerd gebruiks - fase 
  • De persoon in kwestie heeft het gevoel dat hij/zij beter functioneert door het gebruik van alcohol. Niemand uit de omgeving heeft hier echter (veel) last van
• Overgebruiks-fase
  • In deze fase zal de omgeving hier ook hinder van ondervinden. De persoon moet alchol gebruiken om zich goed te voelen en om zaken van zich af te kunnen zetten.
• Verslavings-fase
  • Alcohol overheerst alles: lichamelijke, psychische en sociale verwaarlozing treed op.

• alcoholintoxicatie (alcoholvergiftiging)
• coma
• kanker (verschillende kankers kunnen het gevolg zijn van alcoholisme, denk maar vb aan
• elkanker)
• sterfte
• verlies van werk, gezin, sociale contacten, eigen bezittingen (huis, wagen vb)
• iemand lichamelijk of psychisch kwetsen 
• neurologische problemen: aantasting van de hersenen, aantasting van de zenuwen
• ontstekingen (slokdarmonsteking, keelontsteking, maagontsteking,...)
• bloedbaanproblemen (vergroting van het hart, verwijding van de aderen)
• psychische problemen (hallucinatie's, gevoel van onmacht, ...)
• orgaanbeschadiging (leverontsteking

• misselijk
• onzeker
• bang
• onrustig
• prikkelbaar
• een snellere hartslag hebben
• de controle kwijt hebben over "de alcohol": je drinkt meer dan je wil - je moet meer drinken om hetzelfde effect te krijgen.
• zweten (transpireren)
• dorstig

• Angorafobie of pleinvrees
  • Is een extreme angst voor alle plaatsen waar men niet onmiddellijk weg kan (vb bioscoop
• Dwangstoornis
  • Er zijn 2 soorten dwangstoornissen
    • Obessie of dwanggedachten zijn gedachten die de patiënt heeft waar hij geen controle over heeft
    • Compulsieve handelingen zijn handelingen die de patiënt uitvoert waar hij geen controle over heeft
• Gegeneraliseerde angststoornis
  • Zijn chronische paniek-aanvallen
• Hyperventilatie
  • Zie 'neurologische aandoeningen'
• Posttraumatische stress-stoornis
  • Komt voor bij mensen die iets ingrijpends meegemaakt hebben.  Er zijn verschillende manieren hoe men een PTSS kan meemaken:
    • Men herbeleeft de situatie steeds weer opnieuw
    • Men blijft steeds attent 
    • Men vermijdt gelijkaardige situaties 
• Sociale fobie
  • Ook in deze vorm bestaan er subgroepen maar het gemeenschappelijk kenmerk die deze fobie heeft, is dat men bang is om onder (on)bekenden te komen.  Men is bang om herkent te worden, om iets verkeert te zeggen of te doen,...
• Specifieke fobie
  • Is een angst voor situaties, voorwerpen, dieren, ... die het dagelijkse leven beïnvloed. Zoals spinnen-fobie, tunnel-fobie, smetvrees (angst voor micro-organismen), hypochondrie (angst om ziek te worden), emetofobie (angst om over te geven) ,...

• Er zou mogenlijk aanleg kunnen zijn voor deze aandoening
• Het verleden
  • Sommige borderlinepatiënten voelden zich niet voldoende aanvaard en begrepen
  • Traumatische ervaringen
• De situatie waarin de borderline-patiënt zit

Symptomen? Signalen? Klachten

Het kan erg moeilijk zijn om met iemand te leven die aan borderline lijdt omdat de stemmingswisselingen van de persoon in kwestie een grote druk kunnen stellen op de relatie(s).

Behandeling?

De behandeling kan bestaat uit een combinatie van verschillende behandelingswijzen.

Dementie

Wat?

Dementie is een syndroom waarbij het geheugen stapsgewijs achteruit gaat waardoor er cognitieve (denken, taal, geheugen,...) problemen ontstaan. Die cognitieve vaardigheden gaan na verloop van tijd zodanig erg achteruit dat de patiënt problemen ondervind met de dagelijkse vaardigheden. Dementie is dus niet zomaar vergeetachtigheid, het is veel meer dan dat. Uiteindelijk gaat het om een proces dat onomkeerbaar is en dat in het begin soms nauwelijks te herkennen is, want de patiënten op zich kunnen in het beginstadium hun probleem erg goed camoufleren.

Wie?

Dementie is een fenomeen dat vaak voorkomt, vooral nu er een sterke vergrijzing optreed in de wereld.

Oorzaken?

Er zijn verschillende oorzaken van dementie, afhankelijk van het type dementie die men heeft. Zo kan Alzheimer, de meest gekende vorm van dementie, veroorzaakt worden door een progressief aftakelen van de hersencellen én een tekort aan een bepaald type eiwitten in de hersenen. Maar er zijn ook andere ziekten die dementie met zich meebrengen. Vitaminetekort kan in sommige situaties ook voor dementie zorgen, geneesmiddelenmisbruik kan ook soms aan de basis liggen.

Symptomen? Signalen? Klachten?

Er zijn ook enkele gevoelens die vaak bij dementie verschijnen: machteloosheid, depressie, verdriet, schuldgevoel,... Houd zeker ook rekening met die gevoelens!

Behandeling?

Op dit moment zijn er geen geneesmiddelen die de patiënt kunnen "genezen" van z'n dementie. Het enige wat men kan doen is trachten om de dementie te stabiliseren maar dat is op de dag van vandaag ook nog vaak een kwestie van "tasten in het duister".

Depressie

Wat?

Depressie is een ziekte waarbij men zich gedurende lange tijd 'down' of 'neerslachtig' voelt. Deze toestand beïnvloed de zijn dagelijkse bezigheden. Het is een aandoening die steeds vaker voor komt maar helaas wordt deze term ook vaak ten onrechte gegeven. 

Wie?

Iedereen kan een depressie krijgen. Zo is er nu sinds een aantal jaren ook steeds meer sprake van 'tienerdepressies'. Maar de meeste gevallen van depressie komen vooral voor bij mensen van begin de twintig of midden de veertig. Het zijn vooral vrouwen die te kampen krijgen met een depressie.

Soorten?

Er zijn verschillende soorten depressies. Men klasseert ze naargelang de situatie waarin men verkeert op het moment van
de depressie. Enkele voorbeelden zijn:

Risicofactoren? Oorzaken?

Geen bodemsyndroom - bodemloosheid - GBS - bodemloos kind

Wat?

Het Geen-Bodem-Syndroom wordt ook wel 'bodemloosheid' genoemd of 'RHS'. Bodemloze kinderen ervaren problemen bij het zich hechten aan hun ouder(s). Wanneer deze kinderen in de volwassenheid komen, wordt dit syndroom 'borderline' genoemd.

Wie?

Elk kind is anders en de signalen/symptomen/klachten zijn dan ook bij elk kind anders. Het is dus heel normaal dat uw kind niet aan elk van deze symptomen/signalen/klachten voldoet. Meestal worden 'RHS - kinderen' in twee subgroepen onderverdeelt: in een "actieve groep" en een "passieve groep" met daarbijhorend dan de volgende symptomen/klachten/signalen:

Onderzoek?

Kindermishandeling en kinderverwaarlozing

Wat? Soorten?

Kindermishandeling is een overkoepelende naam voor 2 verschillende zaken: eerst en vooral de mishandeling op zich, en daarnaast ook voor verwaarlozing. Bij het woord "kinder"mishandeling bedoelen we dat er praktijken worden uitgevoerd met mensen onder het 18de levensjaar die op geen enkel vlak een bijdrage zijn aan de levenskwaliteit noch opvoeding van het kind. Kindermishandeling en verwaarlozing zijn situatie's waarin het kind geweld ervaart op enig welk vlak: zowel psychisch, sociaal als fysiek. Onder geweld kunnen we heel wat verstaan:

Wie?

Uit onderzoek is gebleken dat de meeste gevallen van kindermishandeling of kinderverwaarlozing in het gezin zelf plaatsvinden, maar dat is niet altijd zo. Er zijn immers heel wat mensen waar het kind een vertrouwensrelatie mee heeft: de (stief)ouders, de (stief)broers/zussen, de grootouders, de tante's en nonkels, de buren, de kinderopvangpersoneelsleden, de verdere familieleden, de leerkrachten, onbekenden,... In de meeste gevallen blijkt dat de mishandeling of verwaarlozing plaatsvind tussen het kind en een (zéér) gekende persoon.

Het kind zelf neemt in de meeste gevallen de schuld op zich. Tijdens de verwaarlozing of mishandeling kan het kind door de dader ook te horen krijgen dat het z'n eigen schuld is. "Als jij nou geen zo'n akelig joch was, dan moest ik je niet opsluiten". Het kind voelt zich schuldig voor de situatie en geeft zichzelf ook  de schuld voor de narigheid waarbij het betrokken is. Nog zo'n gekend voorbeeld is: "als jij wat flinker was geweest, dan was je moeder niet van me weggegaan. Het is jou schuld!". Niet verwonderlijk dat het kind een minderwaardigheidgevoel krijgt...

Zowiezo raken kinderen door de situatie in de war: ze kennen de dader als een goed persoon (wanneer we bij tante op bezoek zijn, is mama lief tegen me), maar ze kennen de dader eveneens als iemand waar ze ellende mee krijgen (maar als we thuis komen, dan stuurt ze me meteen naar m'n kamer en wil ze me niet meer zien).

Risicofactoren? Oorzaak?

De oorzaak van kindermishandeling of kinderverwaarlozing is erg moeilijk te achterhalen. Is er in alle gevallen wel een oorzaak of een aanleiding? Toen men onderzoek deed naar de aanleiding tot mishandeling of verwaarlozing, zijn er wel een aantal factoren naar voren geschoven geweest die blijkbaar vaak met elkaar linken. Het zijn risicofactoren in de gezinssituatie waarbij bleek dat er iets vaker sprake was mishandeling - verwaarlozing:

Risico?

Aan mishandeling of verwaarlozing zijn een resem risico's verbonden waar je zowiezo niet naast kunt kijken:

Symptomen? Signalen? Klachten?

Kindermishandeling is niet eenvoudig op te merken omdat:

Hoe dan ook is het heel belangrijk om toch de signalen te kennen van kindermishandeling

Onderzoek?

Met de deur in huis vallen tegenover ouder(s) of andere verantwoordelijke(n) is zowiezo geen optie. Heb je een gegrond vermoeden van mishandeling of verwaarlozing, dan is het best om iemand aan te spreken die het kind kent en er verantwoordelijk voor is zoals de directie, de kleuterjuf, de onthaalmoeder,... Zij kunnen verdere stappen ondernemen indien nodig. Er zijn verschillende instantie's die kunnen helpen: Childfocus, de kindertelefoon, CLB, het kinderrechtencommissariaat, kind in nood of Kind en Gezin

Behandeling?

De behandeling (opvolging) van kindermis(be)handeling bestaat uit de volgende stappen:

Munchausen by Proxi

Wat?

Munchausen By Proxi is een vorm van kinderverwaarlozing die nog weinig gekent is tot nog toe. Bij deze vorm van kinderverwaarlozing komt diegene met het syndroom (in de meeste gevallen is dit de moeder) heel bezorgd en liefdevol over tegenover het kind maar in werkelijkheid is het diezelfde moeder die het kind ziek maakt of de ziekte probeert te simuleren.
Met andere woorden: men maakt het kind ziek (door het toedienen van een overmatige hoeveelheid medicijnen, verwondingen toe te brengen aan het kind, infecties te creeëren etc) en loopt dan een reeks verzorgend/verplegend/geneeskundig personeel af met als vraagstelling: "wat is er met mijn kind; het is ziek." De reden tot deze vorm van kindermishandeling ligt meestal bij het obsessief zoeken naar aandacht van de "dader" uit.

Wie?

Jonge kinderen zijn meestal het slachtoffer.
In het verleden heeft men kunnen aantonen dat mensen met een ziekte (ongeacht fysisch, psychologisch of sociaal) sneller geneigd zijn tot deze praktijken, zeker wanneer die persoon zelf een medische/verpleegkundige opleiding achter de rug heeft gehad (en eventueel niet heeft kunnen afronden).

Risico?

Ernstige verwondingen, letstels en in sommige gevallen kan de situatie ook tot de dood van het slachtoffer leiden. De situatie is natuurlijk ook psychologisch ingrijpend: mensen rouwen, voelen medeleven met de familie, kinderen lopen trauma's op, gezinnen gaan kapot... Anderzijds is het ook vaak zo dat deze kinderen een minder goed functionerend sociaal leven erop na houden: ze worden vaak van school gehouden omdat ze "ziek" zijn, vrienden kunnen niet op bezoek komen want het kind is ziek etc.

Oorzaken?

Het is niet eenvoudig om dergelijke situatie's te kunnen terugvinden omdat het meeste van de kindermishandeling in gezinsverband plaatsvind. Er zou wel een lichtje moeten branden als men merkt dat het kind uitzonderlijk veel van school word afgehouden, als het kind uitzonderlijk vaak (verschillende) medische onderzoeken moet ondergaan, als het kind moeilijk uitleg kan geven over de reden van zijn ziekte/verwonding, als er geen duidelijke informatie kan gegeven worden waaraan het kind zou lijden, als er geen aanwijsbare redenen zijn van de ziekte,

Behandeling?

Wanneer er duidelijk kan aangetoont worden dat het kind te maken heeft met een "dader die aan munchausen by proxi" lijdt, zal men er trachten voor te zorgen dat het kind niet meer in contact hoeft te komen met de persoon in kwestie. Daarnaast zal men natuurlijk het kind onderzoeken en behandelen (fysiek en psychologisch). Men zal de (familiale) situatie onderzoeken (omgang tussen slachtoffer en "dader", typische rituelen tussen de twee partijen, specifieke kenmerken die naar munchausen kunnen wijzen etc). Men zal ook nagaan of het beter is dat het kind (tijdelijk) in een ander gezin dient geplaatst te worden of dat er enige andere stappen noodzakelijk zijn. Tot slot wordt er ook beslist of het noodzakelijk is dat er een juridisch proces gestart wordt, met daarbijhorend een behandeling voor de 'dader'.

Wanneer u het vermoeden heeft dat u iemand kent die in deze situatie verkeert, dan is het aangeraden om het vertrouwenscentrum voor kindermishandeling te raadplegen. Zij kunnen een onderzoek starten en indien dat nodig is, ook verdere stappen ondernemen. Wees wel op uw hoede voor onterechte beschuldigingen want deze kunnen voor lastige en ingrijpende situatie's zorgen.

Oudermishandeling en ouderverwaarlozing

Wat?

Ouderenmis(be)handeling is een veel minder besproken onderwerp dan kindermis(be)handeling. Nogtans zijn beiden even erg. We spreken van oudermishandeling als de oudere persoon handelingen moet ondergaan door een professionele of persoonlijke (on)gekende, waarbij het slachtoffer op één of andere manier hinder/schade ondervindt. Die schade kan zowel materieel, sociaal, lichamelijk of psychisch zijn en kan uitmonden tot (volledige) afhankelijkheid.

Daarnaast kunnen we onder oudermis(be)handeling ook verstaan dat de persoon in kwestie onvoldoende (be)handelingen krijgt of ondergaat waardoor er ook schade/hinder optreed. Ook dit kan materiële, lichamelijke, psychische of sociale schade zijn die ook kan leiden tot (volledige) onafhankelijkheid.

Wie? Risicofactoren?

Onder een "oudere" verstaan we mensen die ouder zijn dan 55 jaar. De mishandeling kan zowel plaatsvinden door iemand die de oudere privé als professioneel kent. Vb: familie, vrienden, arts, verpleegkundigen,... Een risicofactor van ouderenmis(be)handeling is onder andere de afhankelijkheid van de zorgvragende (de oudere). Daarnaast zijn ook mensen met bepaalde ziekten en/of aandoeningen (zowel psychisch als lichamelijk) ook risicogroepen. En tot slot is de relatie van de zorgvragende t.o.v de verzorgende (al dan niet familie) ook belangrijk, denk maar aan familie-conflicten.

Soorten?

Er kan op verschillende vlakken sprake zijn van mishandeling: (daaronder enkele voorbeelden)

Let altijd op met beschuldigingen, maar tracht zelf na te gaan of de beschuldiging al dan niet gegrond is. Dat kan men op verschillende manieren doen: door te luisteren naar de oudere en de "dader", nota's te nemen en te rapporteren aan hulpverlenende instantie's. Geef geen van beiden een gevoel van "jij bent fout" en "jij bent juist"; blijf neutraal. Probeer ook niet om de held te zijn door de "pleger/dader" op de vingers te tikken of de angst van de oudere weg te wimpelen. Als de situatie uit de hand dreigt te lopen, kan men ook altijd een huisarts contracteren om te informeren. In sommige gevallen kan men de oudere op een andere plaats onderbrengen, maar dat is niet altijd een oplossing

Voorbeeldsituatie's:

"Komaan Charles, sta nou es op!" roept z'n dochter gehaast. Ondertussen trekt ze ruw aan z'n arm teneinde hem uit bed te forceren. De dag nadien heeft Cherles een blauwe plek.

Monique (92) is net terug uit het ziekenhuis na een spoedopname. Ze was onwel geworden na het middagmaal maar haar toestand bleef ziederogen achteruit gaan. Achteraf bleek dat iemand haar een suikerwafel gegeven had, terwijl Monie een stikt diabeten-dieet moet volgen.

José (82) is ten einde raad: z'n enige zoon is gisteren langs geweest om geld van hem te vragen. Ofschoon... geld van hem te "eisen". Als José weigerde, dan zou z'n zoon nooit meer langskomen.

"Anna-tje, we komen later wel terug hoor meisje, maar nu moeten Mieke en ik eerst de bedden opmaken..." Weg zijn de verzorgsters, terwijl Anna (69 en dementerend) in haar ondergoed in de kamer staat. Anna krijgt het koud en het wordt nog slechter als de verzorgsters ook nog de deur laten open staan.

Karel (25) doet de weekelijkse boodschappen van Yves (68) omdat Yves niet goed te been is. Wat Yves wel altijd verontrust is dat hij nooit een betalingsbewijsje te zien krijgt van Karel. Als hij erom vraagt, dan heeft Yves het gevoel dat Karel z'n vraag ontwijkt met antwoorden als "och Yves, dat heb ik al weggegooid hoor" of "dat heb ik niet gekregen van de kassierster". Op een dag vind Yves dan toch een betalingsbewijsje terug in één van de zakken koopwaar en merkt hij dat er meer geld uit z'n portefuille gehaald is dan nodig was voor de inkopen.

Mira (89) zit al een lange tijd met een verkoudheid. Erg vervelend maar ook gevaarlijk op haar leeftijd. Mira laat de huisarts dan ook langskomen en die schrijft haar een paar medicijnen voor. Als Mira de voorschriften dan ten goede trouw afgeeft aan haar dochter, neemt zij die mee maar gaat de medicijnen niet afhalen. Een paar dagen later vraagt Mira ongeduldig naar de medicijnen, maar haar dochter heeft al een antwoord klaar: "mams, weet jij wel wat die dingen kosten tegenwoordig?!" Mira voelt zich achteruit gestoken en onbelangrijk.

In het rusthuis waar Elisabeth (82) verblijft is er een kamer tekort door verbouwingswerken aan de vleugel waar Elisabeth tot nog toe steeds woonde. De verzorgsters weten niet waar gelopen met Elisabeth en besluiten haar daarom maar om het washok te geven. Daar moet ze een paar nachten blijven tot de werken gedaan zijn. Vervelend is dat Elisabeth niet uit bed kan, geen tv heeft, geen lampje noch een alarmbelletje.

•  de oudere (het slachtoffer)
• de dader (hulpverlener, kennis, familie, vrienden....)

• Stoornissen in het waarnemen
  • Visuele, Somatische, akoestische, reuk-, gevoels-, smaakhallucinaties
• Stoornissen in het denken
  • Autisme
    • Leven in een eigen denkwereld
  • Echolalie 
    • Herhalen wat iemand gezegt heeft
  • Incoherentie
    • Eigenaardige denkwijze
  • Magisch denken 
    • Onrealistisch denken
  • Mutisme 
    • Korte zinnen, korte antwoorden, ..
  • Neologismen
    • Zelf nieuwe woorden maken
  • Versperring
    • Plotseling stopzetten van psychische activiteiten
  • Wanen
    • Vreemde dingen geloven
• Stoornissen in de psychomotriek (= denken en handelen)
  • robotachtig bewegen
  • passief zijn
  • iemand's bewegingen nadoen
  • bewegingsloosheid
  • vreemde gezichten trekken
  • spierverstijving
  • steeds terugkerende bewegingen
  • vreemde houdingen aannemen
• Stoornissen in het gevoel
  • oppervlakkige gevoelens
  • geen plezier meer kunnen beleven
  • alle gevoelens verloren zijn
• Stoornissen in de stemming
  • Depressie (zie ook op deze pagina)