^home

Het urinair stelsel: pathologie (ziekten)

AANDACHT: hieronder zullen een paar aandoeningen van het urinair stelsel uit de doeken gedaan worden. In elke tekst vind u: wat, wie, oorzaak (en/of risicofactoren), symptomen, onderzoek, preventie, behandeling van elke nader omschreven aandoening. Wilt u snel iets opzoeken op deze pagina druk dan CTRL + F. Cursief gedrukte woorden in onderstaande tekst kunt u aanklikken voor meer info.

Blaasontsteking

Wat?
Een blaasontsteking is een onsteking van de binnenwand van de blaas. In sommige gevallen is ook de urinebuis ontstoken. Wanneer ook de nieren en nierleiders ontstoken zijn, spreekt men van een gecompliceerde urineweginfectie.

Wie? Risicofactoren?

• Hoewel mannen en vrouwen een blaasontsteking kunnen krijgen, zijn het vooral vrouwen die ermee te kampen krijgen. Dat komt omdat de plasbuis van een vrouw een stuk korter is dan bij de man.
• Mensen die hun blaas niet helemaal leegplassen hebben ook meer kans op een blaasontsteking
• Mannen met een vergrootte prostaat hebben meer risico op een blaasontsteking  omdat de prostaat de urether dicht drukt
• Frequente blaasontstekingen bij kinderen kunnen wijzen op een afwijking van de urinewegen
• Vrouwen in de menopauze lopen meer kans op een blaasontsteking omdat de bekkenbodem verslappen en de blaas als het ware in een kuiltje gaat hangen.

Oorzaak? Risicofactoren?
De oorzaak van een blaasontsteking ligt bij bepaalde bacteriën. (waarvan de meest gekende; de E. Colibacil, ...) Een urinair katheter,seks, nierstenen, een verminderd kwaliteit van het urogenitaal slijmvlies en een verzwakte afweer zorgen voor meer risico op de ziekte.

Symptomen? Signalen? Klachten?

• Pijn bij het plassen (branderig gevoel)
• Constant het gevoel hebben dat men moet plassen
• Steeds kleine hoeveelheden moeten plassen
• Vaker moeten plassen
• Pijn in de blaas, urineleider
• Drukkend gevoel in de blaas
• Flauwvallen (syncope)
• Slecht ruikende urine
• Troebele urine
• Soms zijn er ook helemaal geen klachten
• Hoge koorts (vooral bij kinderen en ouderen)

Preventie?

Na seks een toiletbezoek brengen

Behandeling?
Aanpassing van levensstijl:
Veel drinken, liefst water
Koffie en alcohol worden afgeraden omdat deze de blaas prikkelen
Regelmatig plassen
De blaas leegplassen maar niet forceren
Plassen na seks
Zure vruchten eten
Plassen bij een "drang-gevoel".
Regelmatig veenbessensap drinken schijnt een positieve invloed te hebben tegen blaasontstekingen.

Medicinale behandeling:
Antibiotica (als de oorzaak bacterieel is)
Aangepaste medicatie bij blaasontsteking

Blaastumor

Een blaastumor is een gezwel dat in de blaas voorkomt. Kanker is een complexe storing in de cellen. Normaal gezien gaan cellen zich in de loop der tijd gaan vermenigvuldigen en bij kanker gebeurt dit ook, dan wel aan een abnormaal hoog tempo. In één welbepaalde cel is er een mutatie in het genetische materiaal die zorgt voor een verstoorde celwerking. Wanneer deze cel zich aan een versneld tempo gaat vermenigvuldigen in het lichaam kunnen we beginnen spreken van een cancereuze ontwikkeling.

Wie?
Het risico op blaaskanker neemt toe met de leeftijd.

Ontstaan van kanker? (evolutie, verloop)
Kanker ontstaat niet van vandaag op morgen, er gaat een proces aan vooraf: (zie schema: van boven naar onder)

Initiatie	Verschillende essentiële genen in dezelfde cel zullen op een definitieve manier wijzigingen ondergaan. Een eerste "aanval", initiatie genoemd, beschadigt een van die welbepaalde genen.
Promotie	Vooraleer de cel een kankercel wordt, moet er zich eerst een opstapeling van bijkomende beschadigingen  voordoen.
Verborgen leven	Zodra een cel een kankercel is geworden, vermenigvuldigt ze zich op een chaotische manier, tenzij het afweersysteem snel tussenbeide komt. In dat stadium kunnen ze de ongewenste cellen nog vernietigen en verwijderen. Als het immuunsysteem niet voldoende sterkt blijkt te zijn, zullen de zich vermenigvuldigende kankercellen geleidelijk aan een gezwel vormen. Dat proces neemt heel wat tijd in beslag.
Snelle groei	Als de eerste symptomen opduiken is het proces van de snelle groei gestart. Dat gebeurt bij voorkeur voordat er zich uitzaaiingen (metastasen) voordoen.  Als we de kanker zijn gang laten gaan, versnelt hij zijn groeisnelheid op een spectaculaire manier en dreigt hij al gauw ongeneeslijk te worden. Een zo vroeg mogelijke diagnose en gepaste behandelingen zijn dus van levensbelang

Risicofactoren?
Alcoholgebruik
Roken
In contact komen met chemische stoffen (zoals vb asbest,...)
Bepaalde stoffen in dierlijke voedingsstoffen
Leeftijd
Overgewicht

Diagnose?

• Als uw huisarts dan vermoeden heeft van kanker of twijfelt, zal hij u doorverwijzen voor verder onderzoek zoals een echo, bloedproef, biopsie.
•  Meestal zal men ook de  medische voorgeschiedenis raadplegen van de patiënt (anamnese). Daaruit kan men ook weten of u een gro(o)t(er) risico loopt
• Men zal de kanker bekijken en betasten, indien dat mogelijk is. 
• Men zal een bloedonderzoek doen. Uit de waarden van het bloed kan men al een redelijk zicht krijgen op de situatie.
• Men zal een punctie nemen: daarvoor prikt men in het weefsel en neemt men er een kleine hoeveelheid vocht van af om te onderzoeken in het lab.
• Er wordt een biopsie gedaan: een stukje weefsel zal van het getroffen gebied genomen worden en onderzocht worden.
  Er zijn 3 soorten biopsies:
  Naaldbiopsie: via een dikke naald wordt een stukje weefsel en wat vocht weggenomen. Men zal dit bekijken onder de microscoop en onderzoeken op de aanwezigheid van vijandige kankercellen. Als men bij dit onderzoek geen kankercellen ziet, wil dat nog niet zeggen dat de patiënt geen kanker heeft.
  Incisiebiopsie: er wordt een insnede gemaakt in het gezwel en meteen zal men een stukje weefsel afnemen. Dat stukje  weefsel wordt hierna onderzocht in het lab. Dit type biopsie is preciezer dan een naaldbiopsie.
  Excisiebiopsie: het gehele gezwel wordt in één keer weggenomen met een stuk weefsel errond. Deze methode wordt vooral toegepast bij kleinere gezwellen
  Beeldvorming/radiologisch onderzoek
• Radiografie met contrastvloeistof
• CT- scan
• MR of MRI
• Mammografie
• Botscan
• PET - scan
• Echografie

Behandeling?
De behandelende arts-specialist houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de soort kanker, de uitgebreidheid van de tumor, de algemene conditie en de leeftijd van de patiënt. Chirurgie, radiotherapie en chemotherapie zijn de belangrijkste soorten behandelingen voor kanker.
Er zijn verschillende soorten behandelingen, al dan niet in combinatie:

• Curatieve behandeling
  ('to cure' = genezen). Bestaat erin de patiënt te genezen
• Adjuvante behandeling
  is als aanvulling van de curatieve behandeling (vb chemo na de operatie)
• Neo-adjuvante behandeling
  ('neo' = voor). Behandeling voor de operatie, om de operatie te vergemakkelijken.
  (vb het verkleinen van het gezwel door chemo)
• Palliatieve behandeling
  is een niet-genezende behandeling, maar verlicht wel de pijn en isbedoeld om de levenskwaliteit van de patiënt te verhogen.

Incontinentie
Incontinentie betekent dat men zonder het zelf te weten urine en/of stoelgang gaat lozen. Als men over ‘incontinentie’ spreekt, heeft men het meestal over ‘urine-incontinentie’. Hieronder heb ik het ook over urine-incontinentie:

Wie? Risicofactoren?
Het zijn vooral oudere mensen die er last van hebben omdat de blaaspieren niet meer optimaal werken
Zwangere vrouwen kunnen er tijdens of na de zwangerschap last van hebben..
Over het algemeen, zijn het vaker vrouwen die er mee te kampen hebben.

Soorten?

• Reflex-incontinentie
  • is het soort incontinentie dat optreed als er een storing plaatsvindt in de verbinding tussen de hersenen en het ruggenmerg zoals bij Spina Bifida, MS,…
• Inspanningsincontinentie of stress incontinentie
  • is het soort incontinentie dat voorkomt als men een inspanning doet
      (zoals iets optillen, niezen, lachen, hoesten,…)
• Druppelincontinentie
  • is het soort incontinentie waarbij men stelselmatig enkele druppels verliest
• Aandrangincontinentie 
  • is het soort incontinentie waarvan men zegt dat men een 'overactieve blaas' heeft. Men voelt de aandrang om te plassen, maar men plast dan ook meteen.
• Overloopincontinentie
  • Is het soort incontinentie waarbij de blaas als het ware ‘overloopt’, dat overlopen kan verschillende oorzaken hebben zoals een vergrootte prostaat, een aangeboren afwijking,..

Oorzaak? Risicofactoren?
Ouderdom
Zwangerschap
Inspanning leveren: lachen, hoesten, niezen, iets optillen,…
Na de zwangerschap: bekkenbodemspieren die uitgerokken zijn
Menopauze
Prikkelbare blaas
Stoornis in de verbinding tussen hersenen en ruggenmerg
Zwakke sluitspier
Overgewicht
Tekort aan oestrogenen
Gynaecologische operaties
Overmatig koffie & alcoholgebruik
Infectie van de urinewegen
Nervositeit
Blaasstenen
Vergrootte prostaat
Aangeboren afwijking
Tumor aan de urinewegen
Mobiliteitsproblemen: niet meer tijdig aan het toilet geraken
Cognitieve problemen: vergeten zijn waar het toilet is
Visuele problemen: niet meer genoeg zien
Motorische problemen: de kledij niet meer kunnen losmaken

Symptomen?
Urine verliezen zonder dat men het weet
Dikwijls aandrang voelen, terwijl men nog niet moet plassen
Het plassen niet meer kunnen inhouden
Vaak moeten plassen
Druppels urine verliezen

Diagnose?
Om infecties te kunnen uitsluiten, kan men een urinestaal vragen.
De arts kan ook een röntgenfoto laten nemen van de blaas om blaasstenen e.d uit te kunnen sluiten.

Behandeling?
Aanpassen van de levensstijl:
Minder koffie en alchol gebruiken
Stoppen met roken
Diëten bij zwaarlijvigheid
Bekkenbodemspieren trainen
Overdag een pressarium dragen (op aanraden van de huisarts)
Opgepast met blaas-prikkelende stoffen zoals koffie en thee.

Medicamenteuze behandeling:
Inname van oestrogenen (kan ook in zalf-vorm)
Spierontspanner
Medicijnen die werken op de zenuwen (spasmolityca)

Operatieve behandeling:
Bij een verzakking kan een operatie helpen
Stressincontinentie-operatie

Andere behandelingswijzen:

Homeopathie, kinesitherapie, fysiotherapie

Andere oplossingen

• Absorberende methoden worden het meest toegepast.
  Deze methode's bestaan uit:
  • ééndelig – incontinentiesysteem 
    • bestaat uit een broekje waarin het inlegverband zit. Het broekje en het inlegverband zijn aan elkaar vast gemaakt.
  • tweedelig – incontinentiesysteem 
    • bestaat uit een inlegverband met een stretchbroekje. Het broekje en het inlegverband zijn los van elkaar.
• Katheter
  • er bestaan verschillende soorten katheters. Deze zorgen ervoor dat de urine niet in contact komt met de huid, wat de kans op irritatie drastisch verminderd. Daarnaast neemt de kans op geslachtsirritatie en geslachtinfectie's wel toe.
• Urinezakken 
  • gebruikt men samen met een katheter. Via de katheter loopt de urine in het opvangzakje of de urinezak.
• Penisklem 
  • sluit de plasbuis af. Wanneer men naar het toilet moet, kan men de klem afdoen waarna de plasbuis weer vrij komt. Dit systeem wordt weliswaar steeds minder gebruikt omdat het niet comfortabel is voor de patiënt.
• Aangepaste kledij
  • is speciaal ontworpen voor mensen die één of ander incontinentie materiaal gebruiken. Zoals voor mensen die het absorberend systeem gebruikenof bij het gebruik van een katheter enzovoort. Er zijn specifieke aanpassingen gedaan aan deze kledingstukken om het comfort te verhogen.

Nierbekkenontsteking - pyelonefritis
Is een onsteking van de nierbekken

Wie?
Vooral jonge vrouwen of vrouwen van middelbare leeftijd hebben er last van

Risicofactoren?
Diabetes Mellitus (suikerziekte)
Geslacht (vrouwen zijn zowiezo een stuk vatbaarder)
Vergrootte baarmoeder (vb bij zwangerschap door de druk die op de urethers wordt uitgevoerd)
Vergrootte prostaat
Blaastumor(en)
Nierste(e)nen
Katheter dragen

Oorzaak?
Afwijking aan de nier(en)
Een bacterie

Symptomen? Signalen? Klachten?
De symptomen kunnen vaag zijn maar ook heel duidelijk voelbaar. Sommige symptomen zijn van voorbijgaande aard.
Koorts
Troebele urine
Bloed bij de urine
Misselijkheid
Ruikende urine
Acute pijn in de rug, ter hoogte van de nieren
Hoofdpijn
Pijn bij het plassen
Vaak het gevoel hebben te moeten plassen
Algemeen ziekte-gevoel

Diagnose?

• Urinestaal
  • om zodoende te controleren of er een of andere bacterie aanwezig is en om te weten of er sprake is van een infectie. Om te weten welke bacterie aanwezig is, zal men het staal opsturen naar het labo.
• Echografie
  • Kan een (aangeboren) afwijking van de nier(en) aantonen.

Behandeling
Behandeling van de oorzaak van de nierbekkenontsteking zoals vb verbrijzeling van nierstenen of antibioticakuur als de nierbekkenontsteking veroorzaakt werd door een bacterie

Nierinsuffiëntie
Nierinsufficiëntie betekent dat de twee nieren niet meer optimaal werken. Daardoor kunnen de nieren hun functie niet goed meer uitoefenen. (taken van de nieren zijn: vochtbalans regelen, verwijderen van afvalstoffen, aanmaak van hormonen)

Soorten?
Nierinsufficiëntie kan:
Acuut (plots optredend)
Chronisch (voortschrijdend)
Terminaal zijn

Oorzaak? Risicofactoren?
Nierontsteking (glomeruslonefritis)
Nierbekkenontsteking (pyelonefritis)
Gebruik van bepaalde geneesmiddelen (vb pijnstillers)
Verminderde bloedtoevoer naar de nieren
Giftige stoffen
Hoge bloeddruk (hypertentie)
Diabetes (suikerziekte)
Niercysten

Symptomen? Signalen? Klachten?
Wanneer de nieren 70% of meer niet meer werken, krijg je symptomen van nierinsufficiëntie (slecht werkende nieren). Als de nieren meer dan 95% niet meer werken, is de toestand levensbedreigend. Wanneer de nieren 95% of meer niet meer werken, krijgt men nierdialyse. Het gevaar bestaat erin dat, als de nieren niet goed meer werken, het lichaam vergiftigt raakt (immers de eigenlijke doelstelling van nieren bestaat erin om giftige stoffen uit ons lichaam te verwijderen).
Vermoeidheid
Droge mond
Hoofdpijn
Algemeen ziektegevoel (malaise)
Rugpijn
Verhoogde bloeddruk (hypertensie)
Minder moeten plassen
Overgeven
Beenkramp(en)
Anemie (bloedarmoede)
Osteoporose (botontkalking)
Kortademigheid (dyspnoe)
Bleekheid
Gevoeliger voor (terugkerende) infecties
Verminderde  eetlust
Gezwollen enkels en/of gezicht
Uitdroging (dehydratatie)

Diagnose?
Om te weten of u aan nierinsufficiëntie lijdt, kan men een:
Bloedproef nemen
Urineonderzoek doen

Bijkomende onderzoeken kunnen zijn:
Echografie
Weefselonderzoek
Röntgenfoto’s

Behandeling?
De behandeling van nierinsufficiëntie is afhankelijk van:
Patiënt tot patiënt
De oorzaak van de nierinsufficiëntie
In hoever de nieren beschadigd zijn 
 
Aanpassen van de levensstijl:
Eiwit – en zoutarm dieet

Medicamenteuze behandeling:
Onderliggende oorzaak van de nierinsufficiëntie behandelen
Bloeddrukverlagende medicijnen (indien nodig)
Diuretica (vochtafdrijvende medicijnen)
Fosfaatbindende medicijnen
Vitamine D

Operatieve behandeling:
Niertransplantatie (eventueel) toepassen

Andere behandelingswijzen:
Nierdialyse (tijdelijk of langdurig) toepassen
Bloedtransfusie (eventueel) toepassen
Talkpoeder en/of vette zalf voor de jeuk

Nierontsteking - glomeruslonefritis
We spreken van een nierontsteking als de glomeruli ontstoken raken.

Soorten?
Acute nieronsteking (plotse nierontsteking)
Chronische nierontsteking (langzaam voortschrijdende nierontsteking)

Oorzaak?
Als gevolg van een infectie vb na een keelontsteking
Als gevolg van een auto-immuunziekte

Symptomen? Signalen? Klachten?
Kortademigheid (dyspnoe)
Bloed bij het plassen
Gezwollen voeten en/of benen, vooral ’s avonds
Weinig eetlust
Weinig plassen
Troebele urine
Koorts
Rugpijn
Hoofdpijn
Gezwollen gezicht, vooral ’s morgens
Misselijkheid
Schuimende urine
Overgeven

Behandeling?
Aanpassen van de levensstijl:
Zoutarm dieet, op aanraden van de huisarts

Medicamenteuze behandeling:

• Corticosteroïden
• Antibiotica (bij bacteriële infectie)
  • is Latijn voor een chemische stof die geproduceerd wordt door micro-organismen.  Deze stof werkt in op het enzymensysteem van de schadelijke micro-organismen.
• Bloeddrukverlagende medicijnen (indien last van hoge bloeddruk)

Nierstenen

De afvalstoffen die de nieren opvangen kunnen kristalliseren. Deze gekristalliseerde afvalstoffen vormen dan de zogenaamde ‘stenen’. Deze stenen kunnen in de nieren zitten maar ook in het nierweefsel. Grote stenen geven vaak minder problemen dan kleine stenen, omdat de kleine stenen gemakkelijker in de urineleider geraken en verstopping veroorzaken. De urineleiders kunnen samentrekken (peristaltiek) en dat zorgt voor (hevige) pijn.

Wie? Risicofactoren?
Mensen die lang bedlegerig zijn hebben meer risico tot nierstenen.
Mensen die heel weinig (water) drinken hebben eveneens meer kans tot nierstenen.
Mensen die overmatig gebruik maken van zuivelproducten lopen meer risico op nierstenen.

Oorzaak?
Een tekort aan de stoffen die nierstenen afbreken of tegen gaan.
Een stofwisselingsziekte
Chronische of lang aanslepende urineweginfectie(s)

Symptomen? Signalen? Klachten?
Pijn in de rug, die naar lies en buik uitstraalt, soms tot in de geslachtsdelen
Pijn in de lendenstreek
Bloed bij het plassen
Vaak het gevoel hebben te moeten plassen
Pijn bij het plassen
Misselijkheid
Overgeven

Preventie?
Veel drinken (min 2 liter)
Niet overdrijven met het  zuivel gebruik
Drinken voor het slapengaan
Vermijd een overdaad aan rabarber, asperges, spinazie

Behandeling?
Aanpassing van levensstijl:
Veel drinken
Zuivelinname beperken
Drinken voor het slapengaan
Rabarber, asperges en spinazie vermijden
Rusten

Medicamenteuze behandeling:
Pijnstillers
Medicijnen die de urethers open zetten

Operatieve behandeling:
Nierstenen verbrijzelen
Laserbehandeling voor nierstenen in urineleiders
Endoscopische laserbehandeling voor nierstenen in de nieren

Andere behandelingswijzen:
De nierstenen verwijderen via de urineleiders

Niertumor
Een niertumor is een gezwel in de nier(en). Kanker is een complexe storing in de cellen.
Normaal gezien gaan cellen zich in de loop der tijd gaan vermenigvuldigen en bij kanker gebeurt dit ook, dan wel aan een abnormaal hoog tempo. In één welbepaalde cel is er een mutatie in het genetische materiaal wat zorgt voor een verstoorde celwerking. Wanneer deze cel zich aan een versneld tempo gaat vermenigvuldigen in het lichaam kunnen we beginnen spreken van een cancereuze ontwikkeling.

Wie?
Het risico neemt toe met de leeftijd.

Ontstaan van kanker? (evolutie, verloop)
Kanker ontstaat niet van vandaag op morgen, er gaan een proces aan tevoren. (zie schema: van boven naar onder)

Initiatie	Verschillende essentiële genen in dezelfde cel zullen op een definitieve manier wijzigingen ondergaan. Een eerste "aanval", initiatie genoemd, beschadigt een van die welbepaalde genen.
Promotie	Vooraleer de cel een kankercel wordt, moet er zich eerst een opeenstapeling van bijkomende beschadigingen  voordoen.
Verborgen leven	Zodra een cel een kankercel is geworden, vermenigvuldigt ze zich op een chaotische manier, tenzij het afweersysteem snel tussenbeide komt. In dat stadium kunnen ze de ongewenste cellen nog vernietigen en verwijderen. Als het immuunsysteem niet voldoende sterkt blijkt te zijn, zullen de zich vermenigvuldigende kankercellen geleidelijk aan een gezwel vormen. Dat proces neemt heel wat tijd in beslag, vandaar de naam.
Snelle groei	Als de eerste symptomen opduiken is het tijd om tussenbeide te komen. Dat gebeurt bij voorkeur voordat er zich uitzaaiingen (metastasen) voordoen.  Als we de kanker zijn gang laten gaan, versnelt hij zijn groeisnelheid op een spectaculaire manier en dreigt hij al gauw ongeneeslijk te worden. Een zo vroeg mogelijke diagnose en gepaste behandelingen zijn dus van levensbelang.

Risicofactoren?
Alcoholgebruik
Roken
In contact komen met chemische stoffen (zoals asbest,...)
Bepaalde stoffen in dierlijke voedingsstoffen
Leeftijd
Overgewicht

Diagnose?

• Als de huisarts vermoeden heeft van kanker, zal hij u doorverwijzen om medische onderzoeken te laten doen zoals echo, bloedproef, biopsie.
• Men zal ook de medische voorgeschiedenis oproepen (anamnese), waaruit kan blijken dat er een verhoogd risico is op kanker of niet.
• Men zal de kanker bekijken en betasten, indien dat mogelijk is. 
• Men zal een bloedonderzoek doen, uit de waarden van het bloed kan men al veel leren. 

Men zal een punctie nemen. Men prikt in het weefsel en neemt er een kleine hoeveelheid vocht van af om te onderzoeken in het lab.
Er wordt een biopsie gedaan: een stukje weefsel zal van het getroffen gebied genomen worden en onderzocht worden. Er zijn3 soorten biopsies:
naaldbiopsie: via een dikkere naald wordt een stukje weefsel en vocht weggenomen.  Men zal dit bekijken en onderzoeken onder de microscoop. Als men geen kankercellen ziet, wil dat nog niet zeggen dat de patiënt geen kanker heeft.
incisiebiopsie: er wordt een insnede gemaakt in het gezwel en meteen een stukje weefsel genomen. Dat stukje weefsel wordt hierna onderzocht in het lab. Dit type biopsie is preciezer dan een naaldbiopsie.
excisiebiopsie: het gehele gezwel wordt in één keer weggenomen met een stuk huid er rond. Deze methode wordt vooral toegepast bij kleinere gezwellen

Onderzoeken?
Beeldvorming/radiologisch onderzoek
Radiografie met contrastvloeistof
CT- scan
MR of MRI
Mammografie
Botscan
PET - scan
Echografie

Behandeling?
De behandelende arts-specialist houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de soort kanker, de uitgebreidheid van de tumor, de algemene conditie en de leeftijd van de patiënt. Chirurgie, radiotherapie en chemotherapie zijn de belangrijkste soorten behandelingen voor kanker.

Er zijn verschillende soorten behandelingen, al dan niet in combinatie:
Curatieve behandeling
('to cure' = genezen). Bestaat erin de patiënt te genezen

Adjuvante behandeling
is als aanvulling van de curatieve behandeling (vb chemo na de operatie)

* Neo-adjuvante behandeling
'neo' = voor). Behandeling voor de operatie, om de operatie te vergemakkelijken
(vb het verkleinen van het gezwel door chemo)

Palliatieve behandeling
is een niet-genezende behandeling, maar verlicht wel de pijn en isbedoeld om de levenskwaliteit
van de patiënt te verhogen.

_HOME